مقدمه
فایل اصلی مواد دارویی یا DMF (Drug Master File) یکی از اسناد کلیدی برای ثبت دارو در بازارهای بینالمللی است که اطلاعات محرمانه و دقیق در مورد تولید، کنترل، کیفیت و پایداری ماده مؤثره دارویی (API) را در بر میگیرد. این سند نقش مهمی در اطمینان از کیفیت دارو و تسهیل روند ثبت و ارزیابی توسط سازمانهای نظارتی مانند FDA، EMA و WHO دارد. در این مقاله، به اصول و مراحل تهیه DMF برای APIها پرداخته میشود.
۱. تعریف و اهمیت DMF
DMF سندی غیرالزامی اما استراتژیک است که اطلاعات جامع درباره API را به نهادهای نظارتی ارائه میدهد. شرکتها میتوانند این اطلاعات را بدون افشای جزئیات برای متقاضیان نهایی داروها در اختیار سازمانهای نظارتی قرار دهند. این موضوع به حفاظت از مالکیت فکری تولیدکنندگان کمک میکند.
۲. انواع DMF در FDA
FDA پنج نوع DMF را تعریف کرده است:
- Type I (اطلاعات تولیدی): دیگر مورد استفاده قرار نمیگیرد.
- Type II: اطلاعات در مورد API، داروی آماده مصرف یا مواد جانبی
- Type III: اطلاعات در مورد مواد بستهبندی
- Type IV: اطلاعات در مورد روشهای تسلیمی و کنترل کیفیت
- Type V: اطلاعات مرجع خاص با تأیید FDA
برای API، تمرکز عمدتاً بر Type II است.
۳. ساختار پیشنهادی DMF
DMF باید مطابق با قالب CTD تهیه شود که شامل پنج ماژول است، اما برای APIها معمولاً از ماژولهای 1، 2 و 3 استفاده میشود:
- Module 1: اطلاعات اداری
- نامه پوششی، فرمها، اطلاعات تماس
- Module 2: خلاصه کیفیت (QOS)
- خلاصهای از اطلاعات کیفیت موجود در ماژول 3
- Module 3: کیفیت (Quality/CMC)
- اطلاعات جامع در مورد ماده اولیه، مشخصات، روشهای سنتز، کنترلهای درونفرآیندی، پایداری و اعتبارسنجی روشهای آنالیتیکی
۴. الزامات کلیدی در تهیه ماژول 3
- S (Substance): اطلاعات مربوط به API، شامل:
- مشخصات شیمیایی، فیزیکی و بیولوژیکی
- مسیر سنتز، مواد اولیه و معرفها
- کنترل کیفیت مواد اولیه و حلالها
- اعتبارسنجی روشهای تحلیلی
- مطالعات پایداری مطابق با ICH Q1A
۵. نحوه ارسال DMF به FDA
- از سال ۲۰۲۰، ارسال فقط در قالب eCTD پذیرفته میشود.
- تهیه XML backbone و Sequence الزامی است.
- ثبت اولیه نیاز به ارائه فرم FDA 3938 دارد.
- DMF باید شماره DMF اختصاصی از FDA دریافت کند.
۶. مرجعدهی و اجازه دسترسی به DMF
- تولیدکننده API میتواند به شرکت داروساز اجازه دهد تا در درخواست ثبت محصول خود به DMF ارجاع دهد.
- این کار با ارائه Letter of Authorization (LOA) انجام میشود.
- فقط سازمانهای نظارتی به کل محتوای DMF دسترسی دارند.
۷. تفاوت DMF با CEP (در EMA)
در اروپا، جایگزین یا معادل DMF، گواهی CEP (Certificate of Suitability) است که توسط EDQM صادر میشود و به جای ارسال کل DMF، بررسی و تأیید کیفیت API را سادهتر میکند.
۸. نکات مهم برای موفقیت در تهیه DMF
- رعایت کامل اصول GMP در تولید API
- تهیه مستندات دقیق و علمی، با استفاده از فرمت CTD/eCTD
- استفاده از نرمافزارهای معتبر تهیه eCTD
- بررسی توسط کارشناسان Regulatory Affairs پیش از ارسال
- بروز نگهداشتن DMF و اطلاعرسانی تغییرات مهم به FDA
۹. مزایای داشتن DMF فعال
- افزایش اعتبار تولیدکننده API در بازار جهانی
- تسهیل قراردادهای B2B با شرکتهای دارویی
- صرفهجویی در زمان و هزینه ثبت محصولات در بازارهای مختلف
- امکان ورود به پروژههای بینالمللی مانند برنامه PQ سازمان WHO
جمعبندی
تهیه DMF برای APIها نهتنها ابزاری برای حفاظت از مالکیت فکری است، بلکه پلی میان تولیدکننده و سازمانهای نظارتی جهانی بهشمار میآید. با رعایت ساختارهای استاندارد، استفاده از نرمافزارهای مناسب و همکاری نزدیک با تیمهای تنظیم مقررات، میتوان فرآیند تهیه و ثبت DMF را با موفقیت پیش برد.
