مقدمه
تهیه و ارائه مستندات فنی برای ثبت دارو در نهادهای نظارتی بینالمللی، از جمله EMA (آژانس دارویی اروپا) و FDA (سازمان غذا و داروی آمریکا)، نیازمند رعایت ساختارهای استاندارد و هماهنگشده است. فرمت CTD (Common Technical Document) و نسخه الکترونیکی آن eCTD، دو قالب اصلی برای ارسال این اطلاعات محسوب میشوند. این مقاله با تمرکز بر الزامات تهیه CTD و eCTD، نحوه ساختاردهی، مزایا و تفاوتهای کلیدی آن در فرآیند ثبت دارو در FDA و EMA را بررسی میکند.
۱. معرفی CTD و eCTD
- CTD: ساختاری هماهنگ برای ارائه مستندات علمی و فنی دارو جهت ثبت در بازارهای جهانی. این قالب توسط ICH ایجاد شد تا فرآیند ثبت دارو را بین نهادهای مختلف هماهنگ کند.
- eCTD: نسخه دیجیتال CTD است که بهصورت فایلهای الکترونیکی با XML backbone، ساختار یکنواختی برای ارسال آنلاین اطلاعات فراهم میآورد.
۲. ساختار پنجگانه CTD
CTD شامل پنج ماژول اصلی است:
- Module 1: اطلاعات منطقهای (Regional Information)
- شامل فرمهای درخواست، اطلاعات خاص هر کشور (در eCTD تنها در قالب XML نمایش داده میشود)
- Module 2: خلاصهها (Summaries)
- خلاصههای غیر بالینی، بالینی و کیفیتی (Quality Overall Summary)
- Module 3: اطلاعات کیفیت (Quality)
- شامل مشخصات API، فرمولاسیون، فرآیند تولید، کنترل مواد اولیه و محصول نهایی
- Module 4: مطالعات غیر بالینی (Nonclinical)
- دادههای فارماکولوژیک، فارماکوکینتیک و سمشناسی در حیوانات
- Module 5: مطالعات بالینی (Clinical)
- دادههای مطالعات انسانی، کارآزماییهای بالینی، ایمنی، اثربخشی
۳. تفاوتهای کلیدی بین CTD و eCTD
| مورد | CTD (کاغذی یا دیجیتال ساده) | eCTD |
| ساختار | فایلها در پوشههای جدا | XML Backbone با Sequence |
| ارسال | فیزیکی یا با CD/DVD | پورتالهای اختصاصی آنلاین |
| تغییرات و بروزرسانی | دستی، با ریسک بالای خطا | ماژولار، با Track & Trace |
| مقبولیت | قابلقبول در برخی کشورها | الزامی در FDA و EMA |
۴. الزامات خاص FDA برای eCTD
- از می ۲۰۱۷، ارسال eCTD برای NDA/ANDA/IND الزامی شده است.
- FDA از Gateway اختصاصی برای دریافت اطلاعات استفاده میکند.
- اطلاعات XML باید مطابق با استاندارد US Regional Level 3 باشد.
- Sequence ها باید شمارهگذاری شده و هر بروزرسانی به صورت مستقل ارسال گردد.
۵. الزامات خاص EMA برای eCTD
- EMA نیز ارسال eCTD را برای MAA (Marketing Authorisation Application) الزامی کرده است.
- استفاده از پلتفرم CESP برای ارسال الکترونیکی در سطح اروپا
- تطابق با EU Regional XML Specification
- رعایت RPS (Regulated Product Submission) در نسخههای آتی
۶. آمادهسازی و ابزارهای فنی مورد نیاز
- نرمافزارهای تهیه eCTD: Lorenz docuBridge، Extedo eCTDmanager، MasterControl
- ساختاردهی فایلها: رعایت نامگذاری، فرمت PDF با بوکمارک و قابلیت جستجو
- بررسی کیفیت: استفاده از ابزار eCTD Validator برای بررسی مطابقت
۷. مزایای استفاده از eCTD
- تسهیل در پیگیری، بررسی و تبادل اطلاعات بین شرکتها و نهادها
- کاهش مصرف کاغذ و زمان پردازش
- افزایش دقت و کاهش احتمال خطا در ارسال اطلاعات
- امکان ردیابی نسخهها و اصلاحات با استفاده از Sequence ها
۸. چالشهای رایج در تهیه eCTD
- نیاز به آموزش تخصصی تیم مستندسازی
- مدیریت تغییرات (Lifecycle Management)
- هزینههای اولیه نرمافزار و زیرساخت فنی
- زمانبر بودن تهیه محتوای استانداردشده
جمعبندی
در دنیای مدرن ثبت دارویی، استفاده از فرمت CTD و بهویژه eCTD به یک الزام قانونی و فنی تبدیل شده است. شرکتهای دارویی باید با ساختار این فرمتها، ابزارهای فنی و الزامات خاص هر نهاد نظارتی (FDA و EMA) آشنا بوده و آنها را بهدرستی اجرا کنند. رعایت این اصول نهتنها روند ثبت را تسریع میبخشد، بلکه احتمال تأیید سریعتر و موفقتر را نیز افزایش میدهد.
